Tam thất tươi rất quý, nhưng bảo quản sai thì hỏng chỉ sau 1–2 ngày
Nhiều bác mua tam thất Bắc tươi rồi nhắn tôi:
-
“Anh ơi, sao em để 3 hôm đã thấy mềm?”
-
“Sao để trong tủ lạnh lại bị chảy nước?”
-
“Em mua tươi nhưng chưa chế biến ngay, để được bao lâu?”

Tôi nói thật, tam thất Bắc tươi rất nhạy với môi trường.
Vì không có hoá chất bảo quản, không sấy, không xử lý, nên:
-
Gặp kín → bí hơi → thối
-
Gặp nóng → mất nước → mềm, giảm chất
-
Gặp ẩm → lên mốc
-
Để lâu → hơi nước thoát → chất giảm rõ
Đó là lý do tôi luôn nói với các bác:
“Tam thất tươi chỉ ngon khi mới nhổ – và chỉ giữ chất khi bảo quản đúng.”
Bài này tôi hướng dẫn đầy đủ:
-
Tam thất tươi để được bao lâu
-
Bảo quản đúng cách
-
Cách xử lý tam thất tươi khi bị ẩm, mềm
-
Các lỗi thường gặp
- Tam thất bắc tươi và khô bác nhau như thế nào
Tam thất Bắc tươi để được bao lâu?
Tùy mùa – tùy loại – tùy cách xử lý, thời gian sẽ khác nhau.
Tôi chia rõ ràng:
1) Tam thất Bắc tươi chưa rửa (tốt nhất)
Để ở nơi thoáng, khô, mát → 3–5 ngày
Nếu gói đúng cách → có thể giữ 7 ngày
Đây là loại tôi gửi cho khách ở xa vì không bị dính nước.
2) Tam thất Bắc tươi đã rửa (rất nhanh hỏng)
Chỉ để được 1–2 ngày nếu để ngoài.
Nếu để tủ lạnh có thể giữ 3 ngày, nhưng chất giảm nhanh hơn củ chưa rửa.
Tôi thường KHÔNG rửa trước khi gửi đi xa, chỉ rửa cho khách ở Hà Nội nhận trong ngày.
3) Tam thất tươi thái lát
Nếu thái xong để ngoài → hỏng nhanh, chỉ 1 ngày
Nếu để tủ lạnh → 2–3 ngày
Cắt ra là bay chất nhanh, nên thái đến đâu dùng đến đó.
4) Tam thất tươi đã thái lát và trộn mật ong
Để tủ lạnh → được 1 tuần, nhưng chất giảm.
Không nên làm sớm trước khi chế biến chính thức.
5) Tam thất tươi đông đá
Nếu cấp đông đúng chuẩn → để được 1–2 tháng, nhưng:
-
thớ củ bị phá
-
mùi giảm
-
độ tươi mất
-
hậu ngọt kém đi
Tôi không khuyến khích đông đá nếu bác muốn giữ chất tối đa.
Bảo quản tam thất Bắc tươi đúng chuẩn để không bị thối – không giảm chất
Tôi chỉ bác phương pháp đang được tôi áp dụng cho khách:
1) Với tam thất tươi chưa rửa (ưu tiên)
Đây là cách dễ nhất.
Cách làm:
-
bỏ củ ra khỏi túi nilon
-
trải lên khay/giỏ tre
-
để nơi thoáng, không ánh nắng
-
có gió nhẹ thì càng tốt
Tuyệt đối không để trong túi kín → bí hơi → thối cực nhanh.
2) Với tam thất tươi đã rửa
Loại này nhạy hơn.
Cách làm:
-
để ráo nước hoàn toàn
-
trải ra khăn giấy
-
đặt nơi thoáng
-
có thể cho vào ngăn mát tủ lạnh nhưng không bọc kín
Tôi nói thật, tam thất đã rửa bác nên chế biến luôn, để 1–2 ngày là mềm.
3) Với tam thất tươi ở vùng nóng – độ ẩm cao
Nếu nhà bác ở miền Nam, miền Trung thời điểm nóng ẩm:
-
cho củ vào rổ thoáng
-
đặt trước quạt nhẹ
-
hoặc bỏ vào ngăn mát nhưng mở hé hộp cho thoát hơi
Không được để hộp kín.
4) Với tam thất tươi muốn để lâu 7–10 ngày
Phương pháp tôi hay làm:
-
gói trong giấy báo
-
bỏ vào hộp nhựa có lỗ thoáng khí
-
đặt trong ngăn mát
Cách này giúp tam thất:
-
không thối
-
không mềm
-
không bị mốc
Nhưng lưu ý: 7–10 ngày chất giảm 10–15% trọng lượng và chất lượng so với ngày đầu.
Các lỗi khiến tam thất tươi bị hỏng nhanh
Tôi liệt kê cho bác dễ tránh:
1) Để trong túi nilon kín
Củ sẽ:
-
bí hơi
-
đổ mồ hôi
-
chảy nhớt
-
thối sau 1–2 ngày
Đây là lỗi nhiều bác mắc nhất.
2) Rửa rồi nhưng không làm ráo
Củ bị:
-
chảy nước
-
mềm
-
mốc hỏng ở đầu củ
3) Để nơi nóng – gần bếp
Tam thất tươi rất ghét nóng.
Để gần bếp → hỏng cực nhanh.
4) Để chung với rau củ nhiều hơi nước
Hơi nước làm tam thất mềm, giảm chất.
5) Thái lát rồi không sấy ngay
Thái ra là nguyên liệu tiếp xúc không khí → oxy hóa nhanh.
Tuyệt đối không thái trước 1–2 ngày rồi mới sấy.
Có nên cấp đông tam thất Bắc tươi?
Cấp đông giúp để lâu, nhưng ảnh hưởng chất lượng.
Ưu điểm:
-
để được 1–2 tháng
-
tiện cho người bận
Nhược điểm:
-
thớ củ bị phá
-
ruột nhạt màu
-
mùi giảm
-
mất 10–20% dược tính
-
vị hậu ngọt kém đi
Tôi chỉ khuyên cấp đông khi:
-
bác không thể chế biến ngay
-
bác mua số lượng lớn
Nếu muốn giữ chất tối đa → không cấp đông.
Làm sao biết tam thất tươi còn dùng được hay đã hỏng?
Dấu hiệu củ còn dùng được:
-
cứng
-
ruột vàng đậm,xanh rêu
-
thơm
-
không chảy nước
-
rễ tơ còn khô
Dấu hiệu củ đã hỏng:
-
mềm nhũn
-
chảy nước
-
có mùi lạ
-
ruột đổi màu vàng sáng hoặc trắng
-
đầu củ mốc đen
Một mẹo nhỏ:
-
bóp nhẹ vào đầu củ
-
nếu thấy lõm sâu, đó là củ đã có dấu hiệu hỏng → giảm chất
Tam thất tươi để lâu có bị giảm chất không?
Có.
Vì tam thất tươi mất dần hơi nước → các hoạt chất trong củ bị phân hủy dần.
Sau 3–5 ngày:
-
vị đắng giảm
-
hậu ngọt giảm
-
ruột nhạt màu
-
mùi kém mạnh
-
tác dụng tan bầm kém đi
Nên tôi mới nói:
Tam thất bắc tươi ngon nhất là trong 48 giờ kể từ lúc nhổ.
Vậy bác nên bảo quản thế nào để giữ chất tối đa?
Tôi tóm gọn 3 quy tắc:
1) Nếu mua tươi chưa rửa → để nơi thoáng 3–5 ngày
Tốt nhất cho chất lượng.
2) Nếu mua tươi đã rửa → chế biến ngay
Không để quá 24–48 giờ.
3) Nếu muốn để lâu → cắt lát và sấy khô
Sấy Khô tam thất bắc để được 1–2 năm, vẫn giữ chất tốt.
Kết-Tam thất tươi rất tốt, nhưng phải bảo quản đúng mới giữ được chất
Tóm lại:
-
Tam thất Bắc tươi để được 3–5 ngày nếu chưa rửa
-
Đã rửa → để được 1–2 ngày
-
Thái lát → để được 1 ngày
-
Cấp đông giữ được 1–2 tháng nhưng giảm chất
-
Tốt nhất là chế biến sớm trong 48 giờ
Nhớ 3 điều:
-
Không túi nilon kín
-
Không để nóng
-
Không để ẩm
Làm đúng thì tam thất tươi giữ được chất – mùi – vị – dược tính gần như ngày mới nhổ.
