“Sau sinh uống tam thất Bắc có bị băng huyết không anh?”

Đây là nhóm câu hỏi mà mấy chị em hay hỏi tôi nhất:

• “Em mới sinh xong, mẹ chồng bảo uống tam thất cho nhanh hồi phục, có nên không anh?”

• “Tam thất hoạt huyết, sau sinh mà uống có sợ băng huyết không?”

• “Sinh mổ – sinh thường có khác gì nhau khi dùng tam thất không?”

Tôi nói thẳng:

• Sau sinh là giai đoạn rất nhạy cảm, liên quan tới:

  • huyết áp

  • đông máu

  • tử cung co hồi, sản dịch

  • cho con bú

• Tam thất Bắc thì:

  • hoạt huyết – tiêu ứ rất mạnh

  • bổ huyết – phục hồi cũng rất tốt

Cho nên, dùng đúng thì cực kỳ đáng, nhưng dùng sai có thể làm khó thêm cho cơ thể.

Ông anh tôi – người trồng sâm, trồng tam thất, làm báo về dược liệu – nói một câu rất chuẩn:

“Sau sinh, tam thất Bắc là con dao hai lưỡi: biết dùng thì nó là ‘bà đỡ thứ hai’, không biết dùng thì chỉ nên đứng nhìn từ xa.”

Bài này tôi viết riêng cho phụ nữ sau sinh (và cả các ông chồng, bố mẹ đọc để biết đường):

• Sau sinh, cơ thể đang ở trạng thái thế nào

• Tam thất Bắc có thể giúp gì trong giai đoạn này

• Khi nào nên dùng, khi nào không

• Cách dùng, liều dùng, dạng dùng

• 7 lưu ý quan trọng để tránh rủi ro

---

Sau sinh, cơ thể người phụ nữ đang ở trạng thái gì?

Muốn nói chuyện tam thất, mình phải hình dung lại chút:

Sau sinh (dù sinh thường hay sinh mổ), cơ thể đang:

• Mất máu, mất sức

• Tử cung đang co hồi, tống sản dịch

• Nội tiết thay đổi rất mạnh

• Nhiều trường hợp:

  • thiếu máu

  • chóng mặt, mệt sâu

  • đau vết mổ/vết khâu tầng sinh môn

• Đang phải:

  • cho con bú

  • thức đêm, stress, thiếu ngủ

Tức là:

• Vừa cần bổ huyết – bổ khí – phục hồi,

• Vừa phải rất cẩn thận với bất kỳ thứ gì tác động lên máu và nội tiết.

Tam thất Bắc:

• Đi thẳng vào khí huyết.

• Nên chuyện “phụ nữ sau sinh dùng được hay không” không thể trả lời qua loa.

---

Tam thất Bắc có thể giúp gì cho phụ nữ sau sinh? (ở giai đoạn an toàn)

Khi đã qua giai đoạn nguy cơ băng huyết, sản dịch ổn, bác sĩ không còn lo chảy máu, tam thất Bắc – nếu dùng đúng – có thể hỗ trợ:

1. Bổ huyết, đỡ chóng mặt, mệt mỏi

Sau sinh, thiếu máu là chuyện rất thường gặp:

• chóng mặt

• hoa mắt

• đứng lên ngồi xuống dễ choáng

• người mệt rũ

Tam thất Bắc 6 năm tuổi:

• bổ huyết – hoạt huyết

• giúp máu “chạy” đều, đỡ ứ trệ

• nhiều chị dùng đúng cách thấy:

  • đầu óc nhẹ hơn

  • ít choáng hơn

  • da dẻ đỡ xanh xao

---

2. Hỗ trợ tiêu ứ, tan bầm, hồi phục sau sinh mổ / sinh thường

• Sinh thường:

  • có thể rách, khâu tầng sinh môn

  • vùng chậu bầm, sưng

• Sinh mổ:

  • vết mổ lớn

  • đau, sưng, ứ máu quanh vết mổ

Tam thất Bắc:

• hoạt huyết – tiêu ứ

• hỗ trợ tan bầm nhẹ, giảm sưng, đẩy nhanh quá trình hồi phục

Nhưng nhớ kỹ:

• Chỉ dùng khi:

  • đã cầm máu tốt

  • sản dịch không ra bất thường

  • không có nguy cơ băng huyết

Chi tiết : Tam thất bắc cho người sau sinh

---

3. Hỗ trợ tinh thần, giấc ngủ, sức chịu đựng

Sau sinh:

• thức đêm trông con

• stress, dễ cáu, dễ trầm

• ăn ngủ không đâu vào đâu

Tam thất Bắc, nếu dùng liều vừa, buổi sáng/trưa:

• giúp khí huyết ổn hơn

• cơ thể có sức, tinh thần bớt “tụt”

• một số chị em thấy:

  • ngủ sâu hơn

  • bớt cảm giác kiệt sức

(Cái này không phải “thần dược trị trầm cảm sau sinh”, mà chỉ là một mảnh ghép thêm trong cả bức tranh chăm sóc sau sinh.)

---

4. Hỗ trợ tóc, da, sắc vóc sau sinh

Sau sinh:

• tóc rụng nhiều

• da xấu, xạm, nám, xuống sắc

Tam thất Bắc:

• nổi tiếng ở mảng dưỡng huyết – hoạt huyết – chống oxy hóa

• dùng đều, một thời gian, nhiều chị em cảm nhận:

  • da sáng hơn

  • người “có thần” hơn

---

Khi nào phụ nữ sau sinh KHÔNG nên dùng tam thất Bắc?

Đây là phần cần đọc kỹ nhất.

1. Ngay sau sinh, đang trong giai đoạn nguy cơ băng huyết cao

Ngay sau sinh (1–2 tuần đầu, thậm chí lâu hơn tùy người):

• tử cung còn đang co hồi mạnh

• sản dịch còn nhiều

• nguy cơ chảy máu bất thường cao

Tam thất Bắc:

• có tính hoạt huyết

• nên giai đoạn này không tự ý uống, đặc biệt là liều cao.

Mọi thứ liên quan đến:

• hoạt huyết

• tan ứ

trong giai đoạn này đều phải qua tay bác sĩ.

---

2. Khi sản dịch ra nhiều bất thường, máu đỏ tươi kéo dài

Nếu:

• sản dịch đỏ tươi lâu

• máu ra nhiều

• có cục máu to, đau bụng nhiều

thì ưu tiên là:

• đi khám bác sĩ sản ngay

• không tự ý uống bất kỳ thứ hoạt huyết nào, kể cả tam thất Bắc hay rượu, thuốc Nam.

---

3. Khi có bệnh nền phức tạp hoặc đang dùng thuốc đặc biệt

Ví dụ:

• rối loạn đông máu

• tim mạch nặng

• phải dùng thuốc chống đông sau sinh

Những trường hợp này:

• nếu muốn dùng tam thất Bắc
  →nên hỏi bác sĩ điều trị

Chi tiết: Tam thất bắc và huyết áp

---

Khi nào phụ nữ sau sinh CÓ THỂ cân nhắc dùng tam thất Bắc?

Tôi không đưa ra mốc cứng (vì mỗi người khác nhau), nhưng thường:

• Sau sinh 3–4 tuần trở lên, khi:

  • sản dịch đã chuyển màu nâu, vàng, gần hết

  • không còn chảy máu đỏ tươi

  • sức khỏe ổn

  • đi khám lại bác sĩ nói ổn

thì có thể bàn chuyện dùng tam thất Bắc liều thấp – vừa.

Lý tưởng nhất:

• Hỏi bác sĩ sản khoa một câu rất thẳng:

  “Em muốn dùng thêm một chút tam thất Bắc (vị thuốc Đông y, hoạt huyết nhẹ) để nhanh hồi phục, với tình trạng hiện tại của em, bác sĩ thấy có phù hợp không ạ?”

Chi tiết : Tam thất bắc cho người sau phẫu thuật, tai nạn, chấn thương

---

Cách dùng tam thất Bắc cho phụ nữ sau sinh (khi đã ở giai đoạn an toàn)

1. Dạng nên ưu tiên: bột tam thất Bắc hoặc ngâm mật ong

Hai dạng dễ dùng nhất:

1. Bột tam thất Bắc 6 năm tuổi

   • Dễ kiểm soát liều

   • Dễ pha với cháo, nước ấm

2. Tam thất Bắc ngâm mật ong rừng

   • Dễ uống, thơm, dịu

   • Không có cồn như rượu

Không khuyến khích:

• rượu tam thất với phụ nữ sau sinh, nhất là đang cho con bú.

---

2. Liều tham khảo với bột tam thất Bắc

Nhắc lại: chỉ dành cho giai đoạn đã ổn định, không chảy máu bất thường, tốt nhất được bác sĩ “gật đầu”.

• Tuần đầu khi bắt đầu dùng:

  • 1g/ngày (cỡ nửa thìa cà phê nhỏ)

  • uống sáng hoặc trưa

• Nếu thấy:

  • không bị cồn cào

  • không đau bụng

  • không ra thêm máu bất thường

→ tuần sau có thể tăng lên:

• 3-5g/ngày

Cách pha:

• Pha với nước ấm

• Hoặc trộn vào cháo nóng (cháo gà, cháo thịt…) ăn cùng

---

3. Liều tham khảo với tam thất Bắc ngâm mật ong

Với hũ tam thất Bắc ngâm mật ong rừng:

• Dùng rất nhẹ:

  • 1-2 thìa cà phê nhỏ/ngày

• Pha với 150–200ml nước ấm 60-80 độ (không dùng nước sôi 100 độ)

Chi tiết: Liều dùng tam thất bắc

---

4. Thời điểm uống trong ngày

• Nên uống buổi sáng hoặc trưa

• Tránh:

  • uống buổi tối, dễ tỉnh người, mất ngủ

  • uống lúc quá đói (nhất là với chị em dạ dày yếu)

Chi tiết : Tam thất bắc có tốt cho người dạ dày không

---

Tam thất Bắc và sữa mẹ – có lo không?

Đây là câu hỏi nhiều mẹ hay lăn tăn:

• “Tam thất có làm mất sữa không?”

• “Có ảnh hưởng gì đến con đang bú không?”

Thực tế:

• Chưa có nghiên cứu lớn, rõ ràng về việc tam thất Bắc làm mất sữa.

• Nhưng vì tam thất là vị khá mạnh, tác động lên tuần hoàn và nội tiết gián tiếp, nên:

Nguyên tắc:

1. Không dùng liều cao

2. Quan sát phản ứng cả mẹ và bé:

   • mẹ: ngủ, tiêu hóa, huyết áp, sản dịch

   • bé: bú, ngủ, tiêu hóa

Với phụ nữ đang cho con bú, mục tiêu là:

• dùng tam thất Bắc như một đơn vị hỗ trợ nhẹ nhàng, chứ không phải “tấn công dược tính”.

---

7 lưu ý quan trọng khi cho phụ nữ sau sinh dùng tam thất Bắc

Tôi gom lại thành 7 ý cho bác dễ nhớ:

1. Không dùng quá sớm sau sinh

   • Đợi qua giai đoạn nguy cơ băng huyết, sản dịch ổn.

2. Không tự ý dùng nếu sản dịch đang bất thường

   • Máu đỏ tươi, cục máu to, đau bụng nhiều → đi khám trước.

3. Luôn bắt đầu từ liều thấp

   • 1g bột/ngày hoặc1 thìa mật ong tam thất là đủ để “nhấp”.

4. Uống sau ăn hoặc trước ăn 30p, không uống lúc quá đói

   • Tránh cồn cào dạ dày, mệt người.

5. Tránh rượu tam thất trong giai đoạn sau sinh – cho con bú

   • Vừa có cồn, vừa dược tính mạnh.

6. Không dùng tam thất để thay thuốc bác sĩ

   • Thiếu máu, băng huyết, viêm nhiễm… vẫn phải theo phác đồ sản khoa.

7. Lắng nghe cơ thể

   • Nếu thấy: mệt hơn, chóng mặt nhiều hơn, sản dịch lạ, khó ngủ…
     → giảm liều hoặc dừng

---

Kết – Tam thất Bắc cho phụ nữ sau sinh: rất đáng, nhưng không phải “thích là dùng”

Tôi tóm lại cho bác:

• Tam thất Bắc 6 năm tuổi là vị rất tốt cho phụ nữ sau sinh, nếu dùng đúng:

  • giai đoạn an toàn (qua nguy cơ băng huyết)

  • liều thấp – vừa

  • uống sau ăn, buổi sáng/trưa

• Lợi ích có thể thấy:

  • bớt chóng mặt, thiếu máu

  • hồi phục sau sinh mổ / sinh thường tốt hơn

  • tinh thần, sức lực khá hơn

  • tóc – da hồi lại dần

• Nhưng đây không phải:

  • thuốc thay thế bác sĩ sản khoa

  • thứ dùng ngay sau sinh khi còn đang chảy máu mạnh

  • thứ dùng liều cao cho “nhanh hồi”

Dùng đúng, tam thất Bắc giống như một bà mụ phụ thứ hai, đỡ đần cơ thể mẹ trẻ sau sinh.
Dùng sai, thì kể cả củ tam thất Bắc 6 năm tuổi có đắt và quý đến mấy, nó cũng chỉ là một bài thử… sự liều lĩnh của mình.