Tam Thất Bắc, Thảo Dược, Ung thư (K) – kiến thức hỗ trợ

Tam thất Bắc và bệnh ung thư: Hiểu đúng về tác dụng hỗ trợ, đừng ảo tưởng “chữa khỏi”

Câu hỏi “nhạy” nhất: Tam thất Bắc có chữa được ung thư không?

Đây là câu hỏi tôi nhận được rất nhiều:

  • “Anh ơi, tam thất Bắc có chữa được ung thư không?”

  • “Người nhà em đang hóa trị, có nên uống thêm tam thất không?”

  • “Em thấy trên mạng bảo tam thất trị được ung thư vú, uống thay thuốc tây có được không anh?”

tam thất bắc

Tôi nói thẳng với bác:

Tam thất Bắc KHÔNG phải thuốc đặc trị ung thư, KHÔNG thay thế được phác đồ của bác sĩ.
Nhưng bảo tam thất Bắc “vô dụng với ung thư” thì cũng không đúng.

Vấn đề nằm ở chỗ:

  • Hiểu đúng vai trò: hỗ trợ chứ không phải chữa khỏi

  • Hiểu đúng mức độ bằng chứng: đa số là thí nghiệm trên tế bào và động vật, chưa phải thuốc điều trị chuẩn

  • Biết khi nào có thể dùng thêm, và khi nào phải tránh

Ông anh tôi – người trồng sâm, trồng tam thất, làm báo dược liệu – có nói một câu:

“Tam thất Bắc, nếu dùng, chỉ nên coi là ‘đội hậu cần’ hỗ trợ cơ thể, tuyệt đối không được ảo tưởng thành ‘đội đặc nhiệm xung kích’.”

Bài này tôi sẽ đi rất chậm mà chắc:

  • Nói rõ khoa học hiện nay hiểu gì về tam thất (Panax notoginseng) và tế bào ung thư

  • Tam thất Bắc có thể hỗ trợ bệnh nhân ung thư mặt nào

  • Những trường hợp bắt buộc phải hỏi bác sĩ trước

  • 7 sai lầm chết người khi dùng tam thất trong ung thư

Khoa học nói gì về tam thất (Panax notoginseng) và tế bào ung thư?

Tam thất Bắc của mình chính là Panax notoginseng (nhiều tài liệu gọi là notoginseng, sanqi, tianqi).

Các nghiên cứu hiện nay cho thấy:

  • Thành phần chính là saponin của Panax notoginseng (Panax notoginseng saponins – PNS)

  • PNS được nghiên cứu khá nhiều về:

    • tác dụng kháng viêm

    • tác dụng bảo vệ tim mạch

    • một số tác dụng kháng tế bào ung thư trên mô hình tế bào & động vật

Ví dụ:

  • Một số nghiên cứu cho thấy các saponin từ Panax notoginseng có thể ức chế sự phát triển tế bào ung thư, kích hoạt quá trình tự chết của tế bào (apoptosis) trên mô hình ung thư xương, ung thư vú, ung thư phổi, ung thư đại trực tràng…

  • Có nghiên cứu dùng chiết xuất saponin từ Panax notoginseng trồng ở Việt Nam cho thấy có khả năng ức chế một số dòng tế bào ung thư in vitro và giảm kích thước khối u trên mô hình chuột, mức thí nghiệm, chưa phải thuốc cho người.

Tóm lại, về phía khoa học:

  • Tam thất (P. notoginseng) có tiềm năng trong nghiên cứu ung thư

  • Nhưng tất cả vẫn dừng ở mức tiền lâm sàng (tế bào, động vật) hoặc các nghiên cứu nhỏ; chưa trở thành thuốc đặc trị chuẩn cho người

Vậy tam thất Bắc đứng ở đâu trong hành trình điều trị ung thư?

Nếu dùng một hình ảnh:

  • Bác sĩ, phác đồ hóa trị, xạ trị, phẫu thuật – là đội quân chủ lực

  • Chế độ ăn, nghỉ ngơi, vận động, tâm lý, một số thảo dược lành – là đội hậu cần, hỗ trợ cơ thể chịu đựng và hồi phục tốt hơn

Tam thất Bắc – nếu dùng đúng – có thể đứng ở nhóm:

Nhưng:

  • Không được coi là “thuốc đánh vào khối u chính”

  • Không được dùng để thay thế điều trị của bác sĩ

Chi tiết : 12 công dụng thực sự củ tam thất bắc 

Tam thất Bắc có thể hỗ trợ bệnh nhân ung thư ở những mặt nào?

Tôi nói ở góc độ hỗ trợ, không phải điều trị đặc hiệu.

1) Hỗ trợ tuần hoàn, giảm ứ trệ

Bệnh nhân ung thư:

  • hay phải nằm lâu

  • ít vận động

  • hay tiêm truyền, chọc ven, bầm tím

Tam thất Bắc:

2) Hỗ trợ phục hồi sau mổ (khi đã cầm máu )

Sau phẫu thuật ung thư:

  • cơ thể mất máu

  • có vùng mổ, vùng bầm tím, đau nhức

Khi đã qua giai đoạn chảy máu cấp tính, bác sĩ cho phép dùng thêm thảo dược hỗ trợ, tam thất Bắc liều vừa có thể giúp:

  • tan bầm nhanh hơn

  • giảm sưng nhẹ

  • hỗ trợ hồi sức tốt hơn

3) Hỗ trợ giảm mệt, phục hồi thể lực

Ung thư + hóa trị/xạ trị khiến:

  • người mệt sâu

  • ăn uống kém

  • khó ngủ

Tam thất Bắc 6 năm tuổi, liều vừa, trong bức tranh tổng thể có thể:

  • hỗ trợ bổ khí – bổ huyết nhẹ

  • giúp cơ thể “có lực” hơn đôi chút

  • phối hợp cùng chế độ ăn tốt, vận động nhẹ, nghỉ ngơi

4) Hỗ trợ tim mạch, mạch máu trong bối cảnh bệnh nền

Nhiều bệnh nhân ung thư có kèm:

  • huyết áp

  • tim mạch

  • mỡ máu

Tam thất Bắc có vai trò:

Nhưng đây là bức tranh phức tạp, vì người bệnh đang dùng rất nhiều thuốc.
Cho nên, nếu dùng tam thất Bắc trong bối cảnh này, dùng trước hoặc sau dùng thuốc tây 2 tiếng

Những trường hợp bệnh ung thư tuyệt đối KHÔNG tự ý dùng tam thất Bắc

Tôi nói rõ để các bác tránh:

  1. Đang trong giai đoạn chảy máu cấp, mới mổ, mới tai biến

    • Tam thất có tính hoạt huyết → cần bác sĩ quyết định.

  2. Đang dùng thuốc chống đông mạnh, thuốc tim mạch đặc biệt

    • Kết hợp bừa bãi có thể làm rối loạn đông máu.

  3. Tiểu cầu rất thấp, nguy cơ chảy máu cao

    • Thường gặp trong một số phác đồ hóa trị.

  4. Ung thư đường tiêu hóa có chảy máu (dạ dày, đại tràng…)

    • Không tự ý dùng vị hoạt huyết.

  5. Người bệnh quá suy kiệt, đa bệnh nền, đang nằm hồi sức tích cực

    • Lúc này, bất cứ thứ gì đưa thêm vào đều phải qua tay bác sĩ.

Trong các tình huống này, nếu gia đình vẫn muốn dùng, hãy hỏi bác sĩ

Chi tiết: Tác dụng phụ của tam thất bắc 

Bệnh nhân ung thư nếu dùng tam thất Bắc thì dùng thế nào cho an toàn?

Nhắc lại: phần này chỉ mang tính tham khảo, và chỉ áp dụng nếu bác sĩ ung bướu, bác sĩ điều trị đã đồng ý cho dùng thêm tam thất.

1. Dạng nên dùng: bột tam thất Bắc 6 năm tuổi

  • Dễ kiểm soát liều

  • Dễ pha uống

  • Hạn chế chuyện bột pha trộn: bác nên biết rõ nguồn, biết rõ đây là tam thất Bắc 6 năm tuổi thật

2. Liều tham khảo (một cách thận trọng)

Với người bệnh ung thư, cơ thể rất nhạy, tôi thường gợi ý:

  • Khởi đầu: 1-2g bột/ngày (cỡ nửa thìa cà phê nhỏ)

  • Nếu 5–7 ngày thấy êm, không khó chịu, không rối loạn giấc ngủ, không bất thường → có thể tăng lên 3-5g/ngày

Cách uống:

  • Trước ăn 30p

  • Ưu tiên uống buổi sáng hoặc trưa

  • Không uống tối

3. Thời gian dùng

  • Thường nên chia làm đợt: 2-3 tháng → nghỉ 1–2 tuần → nếu hợp thì tiếp

7 sai lầm nguy hiểm khi dùng tam thất Bắc trong ung thư

Đây là phần tôi muốn nhấn mạnh nhất.

Sai lầm 1 – Bỏ phác đồ điều trị, chỉ uống tam thất

Đây là sai lầm

Không có bằng chứng nào cho thấy:

  • uống tam thất Bắc thay thế được phẫu thuật, hóa trị, xạ trị, liệu pháp nhắm trúng đích…

Sai lầm 2 – Tin tuyệt đối vào lời quảng cáo “tam thất chữa khỏi ung thư”

Trên mạng rất nhiều câu chuyện:

  • “Uống tam thất 3 tháng khỏi hẳn…”

  • “Không cần hóa trị, chỉ cần thảo dược…”

Đa phần là:

  • không kiểm chứng

  • không hồ sơ y khoa rõ ràng

  • hoặc là trường hợp đặc biệt được “kể lại” theo kiểu tô hồng

Ung thư là bệnh phức tạp, không thể giải quyết chỉ bằng củ tam thất.

Sai lầm 3 – Uống liều cao, nghĩ “mạnh tay cho nhanh”

Tam thất Bắc là dược liệu mạnh:

  • hoạt huyết

  • tác động lên mạch máu, tim mạch

Người bình thường phải uống từ thấp lên cao

Sai lầm 4 – Mua tam thất không rõ loại, không rõ nguồn

Trong bối cảnh người bệnh đang rất yếu, mà:

  • mua nhầm tam thất Nam

  • mua nhầm bột pha trộn

  • mua phải hàng ẩm mốc

thì không những không giúp gì, mà có thể hại thêm.

Sai lầm 5 – Tự kết hợp với đủ thứ thuốc Nam – thuốc Bắc khác

Nhiều nhà:

  • uống tam thất

  • uống thêm vài loại rễ, vài loại lá, vài bài thuốc trôi nổi…

Trong khi ung thư + hóa trị/xạ trị đã là một “bài toán hóa học” rất phức tạp.

Thêm thảo dược bừa bãi chỉ làm bác sĩ khó kiểm soát và tăng nguy cơ tương tác.

Sai lầm 6 – Không báo cho bác sĩ biết đang dùng tam thất

Khi đi khám, đi hóa trị, nhiều người ngại nói mình đang dùng thêm:

  • tam thất

  • nhân sâm

  • các loại thảo dược khác

Trong khi bác sĩ cần thông tin đó để điều chỉnh liều thuốc, theo dõi tác dụng phụ.

Sai lầm 7 – Không theo dõi phản ứng cơ thể

Dùng tam thất mà:

  • đau đầu tăng

  • mất ngủ tăng

  • tim đập nhanh

  • người mệt hơn

mà vẫn cố uống vì “uống rồi thì uống tiếp cho đủ liệu trình” là rất dở.

Bất cứ cái gì đưa vào người bệnh ung thư lúc này cũng phải quan sát sát sao.

Chi tiết : Liều dùng tam thất bắc 

Kết – Tam thất Bắc và ung thư: đừng tôn lên thành “thần dược”, cũng đừng phủ nhận sạch trơn

Tôi tóm lại cho bác dễ nhớ:

  • Khoa học hiện nay cho thấy:

    • Saponin của Panax notoginseng (tam thất) có tiềm năng kháng ung thư trong thí nghiệm (tế bào, động vật).

    • Nhưng chưa đủ để coi tam thất là thuốc đặc trị ung thư cho người.

  • Với bệnh nhân ung thư, tam thất Bắc – nếu dùng:

    • Chỉ nên coi là vị hỗ trợ, đứng ở “hậu cần”

    • Hỗ trợ tuần hoàn, tan bầm, hồi phục, tăng sức nhẹ nhàng

    • Tuyệt đối không thay thế phác đồ của bác sĩ

  • Chỉ dùng khi:

    • bệnh nhân đã qua giai đoạn chảy máu cấp

    • bác sĩ điều trị đồng ý

    • dùng liều thấp, từ từ, quan sát kỹ

  • Sai lầm lớn nhất:

    • bỏ điều trị chuẩn

    • tin vào vài câu chuyện “kỳ tích”

    • uống tam thất như uống nước lã

Tam thất Bắc 6 năm tuổi là một trong những vị dược liệu rất đáng nể – giá trị có khi còn “hơn cả nhân sâm” trong một số khía cạnh.
Nhưng với bệnh ung thư, nó chỉ nên đứng đúng vị trí: một người bạn hỗ trợ, không phải “vị cứu tinh duy nhất”.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai.