“Em bị tiểu đường, uống tam thất Bắc có sao không anh?”

Một trong những nhóm hay hỏi tôi là các bác bị:

• tiểu đường tuýp 2

• rối loạn đường máu, mỡ máu

• bụng mỡ, gan nhiễm mỡ

Câu hỏi quen thuộc:

• “Tiểu đường uống tam thất Bắc được không anh?”

• “Tam thất có làm tăng đường huyết không?”

• “Em thấy bảo tam thất tốt cho mạch máu, mà tiểu đường lại hay tắc mạch – vậy có nên uống không?”

Tôi nói thẳng:

• Tiểu đường là bệnh chuyển hóa mạn tính, đứng đầu trong nhóm hay gây biến chứng tim mạch, đột quỵ, suy thận, mù mắt…

• Tam thất Bắc là một vị đánh thẳng vào hệ tuần hoàn, khí huyết, mạch máu, dược tính mạnh.

Cho nên:

• Dùng đúng → rất đáng.

• Dùng sai → rủi ro, nhất là khi đang uống nhiều thuốc Tây, có biến chứng mạch máu.

Ông anh tôi – người trồng sâm, trồng tam thất, làm báo dược liệu – nói một câu tôi rất nhớ:

“Tiểu đường mà chỉ trông vào tam thất là sai. Nhưng tiểu đường mà không nghĩ gì đến mạch máu, chỉ uống thuốc hạ đường huyết cũng sai nốt.”

Bài này tôi sẽ đi chậm:

• Người tiểu đường đang ở trạng thái cơ thể thế nào

• Tam thất Bắc có thể giúp gì, ở mức độ nào

• Ai tiểu đường được phép nghĩ đến tam thất, ai không nên

• Cách dùng, liều dùng, dạng dùng

• Những sai lầm hay gặp khi người tiểu đường uống tam thất Bắc

---

Người tiểu đường – vấn đề lớn nhất không chỉ là con số đường huyết

Tiểu đường, nhất là tuýp 2, về bản chất là:

• rối loạn sử dụng đường của tế bào

• đường trong máu cao lâu ngày → “ăn mòn” dần mạch máu

Biến chứng hay gặp:

• tim mạch: nhồi máu cơ tim, đột quỵ

• thận: suy thận

• mắt: mù, xuất huyết võng mạc

• chân: tắc mạch, hoại tử, phải cắt cụt

• thần kinh ngoại biên: tê bì, bỏng rát, đau nhức

Tức là:

• Tiểu đường là bệnh của mạch máu nhiều không kém bệnh của “đường”.

Mà tam thất Bắc lại là:

• vị thảo dược đi rất sâu vào:

  • tuần hoàn máu

  • mạch máu

  • vi tuần hoàn

Cho nên người tiểu đường hỏi “có nên nghĩ đến tam thất không?” là rất hợp lý.
Vấn đề chỉ là:

• dùng thế nào

• giai đoạn nào

• với ai phù hợp.

Tìm hiểu thêm: Tam thất bắc và huyết áp 

---

Tam thất Bắc có tác dụng gì liên quan đến tiểu đường và mạch máu?

Tôi nói ở góc độ hỗ trợ, không phải thuốc đặc trị tiểu đường.

1. Hỗ trợ tuần hoàn, vi tuần hoàn

Tiểu đường làm:

• mạch máu nhỏ (vi mạch) bị tổn thương

• máu khó đi đến các mô cuối chi (bàn chân, ngón chân, đầu ngón tay…)

Tam thất Bắc:

• hoạt huyết, giúp máu lưu thông tốt hơn

• hỗ trợ vi tuần hoàn

• từ đó:

  • tay chân bớt tê bì

  • hạn chế phần nào tình trạng “lạnh – tê – châm chích”

Xem thêm: Tam thất bắc và người cao tuổi

---

2. Hỗ trợ bảo vệ mạch máu – tim mạch (ở mức độ dưỡng)

Người tiểu đường rất dễ:

• xơ vữa mạch

• tắc mạch

• nhồi máu cơ tim

Tam thất Bắc:

• là vị rất mạnh ở mảng bảo vệ mạch máu, hạn chế viêm – ứ trệ nhỏ.

• Dùng dài ngày, liều vừa, giúp:

  • lòng mạch “sạch” hơn phần nào

  • máu lưu thông mềm mại hơn

Tất nhiên:

• nó không thay thuốc hạ mỡ máu, thuốc tim mạch, nhưng có thể đóng vai “người hỗ trợ phía sau”.

Xem thêm: Tam thất bắc và huyết áp

---

3. Hỗ trợ giảm mệt mỏi, suy kiệt

Tiểu đường kiểm soát kém:

• mệt, uể oải

• “đường cao mà lại thiếu lực”

Tam thất Bắc 6 năm tuổi:

• bổ khí – bổ huyết

• giúp cơ thể:

  • bớt cảm giác rũ người

  • tăng sức bền

Điều này đặc biệt hữu ích cho:

• người tiểu đường trung niên – cao tuổi

• vẫn phải đi làm, vẫn phải lo việc gia đình.

---

4. Hỗ trợ vết thương lâu lành

Người tiểu đường:

• xước chân, xước tay thôi mà rất lâu lành

• dễ nhiễm trùng

Tam thất Bắc, nhờ:

• hoạt huyết

• hỗ trợ vi tuần hoàn

giúp:

• vùng tổn thương được nuôi dưỡng tốt hơn

• phối hợp vệ sinh, kháng sinh khi cần → vết thương dễ lành hơn

Tuy nhiên:

• đây là chuyện cả hệ thống, không phải cứ uống tam thất là vết thương tự đóng.

Xem thêm: Tam thất bắc và người sau tai nạn, phẫu thuật, bầm tím

---

Người tiểu đường có thể gặp rủi ro gì khi dùng tam thất Bắc?

Đây là phần cần nhìn kỹ, không lạc quan quá đà.

1. Dùng sai giai đoạn, khi tim mạch – mạch máu đang rất “mong manh”

Ví dụ:

• mới nhồi máu cơ tim

• mới đột quỵ, mới can thiệp mạch

• đang có biến chứng mạch máu nặng

Lúc này:

• bác sĩ đang rất “cân não” trong việc:

  • dùng thuốc chống đông

  • điều chỉnh huyết áp, mạch, nhịp tim

Tự thêm tam thất Bắc (vị hoạt huyết, tác động lên mạch) vào:

• dễ làm khó kiểm soát bức tranh chung.

Trường hợp này:

• chỉ được dùng nếu bác sĩ điều trị biết rõ và đồng ý.

Xem thêm: Tam thất bắc và bệnh ung thư

---

2. Dùng song song với nhiều thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu

Rất nhiều người tiểu đường:

• kèm bệnh tim mạch

• đang dùng:

  • aspirin

  • clopidogrel

  • hoặc thuốc chống đông khác

Tam thất Bắc:

• tự nó đã có tính hoạt huyết mạnh.

Nếu:

• tự thêm tam thất vào

• liều cao
  → có thể:

• tăng nguy cơ chảy máu (chảy máu tiêu hóa, chảy máu não…) trong một số trường hợp nhạy cảm.

---

3. Dùng nhầm dạng nhiều đường: mật ong, siro, rượu ngọt…

Bản thân tam thất Bắc:

• không làm tăng đường huyết trực tiếp (nó không phải đường).

Nhưng nhiều người tiểu đường lại dùng tam thất theo kiểu:

• ngâm mật ong (mật rất nhiều đường)

• uống kèm siro ngọt

• hoặc rượu thuốc có thêm đường, mật

→ Khi đó, vấn đề không nằm ở tam thất, mà ở “đường” và “rượu”.

Người tiểu đường:

• nên tránh dạng tam thất:

  • ngâm mật ong

  • ngâm rượu + nhiều đường

---

Vậy người tiểu đường có nên uống tam thất Bắc không?

Tôi trả lời thành 3 nhóm:

Nhóm 1 – Tiểu đường tuýp 2, chưa biến chứng nặng, đang kiểm soát tương đối

• Đường huyết: tương đối ổn (theo xét nghiệm gần đây)

• Chưa:

  • nhồi máu cơ tim

  • đột quỵ

  • suy thận nặng

• Không dùng quá nhiều thuốc ảnh hưởng mạnh đến đông máu

→ Nhóm này có thể cân nhắc dùng tam thất Bắc như một phần hỗ trợ:

• cải thiện tuần hoàn

• giảm tê bì, đau đầu

• tăng sức bền

miễn là:

• dùng liều vừa

• dạng phù hợp (bột, nước sắc)

• tránh dạng nhiều đường.

---

Nhóm 2 – Tiểu đường đã có biến chứng tim mạch, thận, đã can thiệp mạch

• Đã stent mạch vành

• Đã từng đột quỵ

• Đang dùng thuốc chống đông, chống kết tập tiểu cầu

• Hoặc suy thận giai đoạn nặng

→ Nhóm này không tự ý dùng tam thất Bắc.

Nếu rất muốn dùng:

• phải hỏi bác sĩ tim mạch/ nội tiết:

  “Em bị tiểu đường, có dùng aspirin/thuốc chống đông, có thể dùng thêm chút tam thất Bắc (vị thuốc hoạt huyết) liều thấp không ạ?”

Nếu bác sĩ:

• bảo “không nên” → dừng.

• đồng ý → dùng theo liều rất thấp và được theo dõi.

---

Nhóm 3 – Tiểu đường không kiểm soát, đường huyết rất cao, đang điều trị tích cực

• Đường huyết luôn cao

• HbA1c rất xấu

• Bệnh nền kèm theo phức tạp

→ Lúc này:

• ưu tiên số 1 là ổn định đường huyết và huyết áp.

• Tam thất Bắc chỉ là chuyện bàn sau, khi đã kiểm soát được phần “cháy nhà” chính.

---

Cách dùng tam thất Bắc cho người tiểu đường (trong nhóm được phép dùng)

1. Dạng nên ưu tiên: bột tam thất Bắc 6 năm tuổi hoặc lát sắc nước

Hai dạng rõ ràng nhất:

1. Bột tam thất Bắc 6 năm tuổi

   • Dễ đo liều

   • Dễ dùng đều mỗi ngày

2. Tam thất Bắc khô  – sắc nước

   • Hợp với người quen uống “nước thuốc”

Hạn chế:

• Dạng ngâm mật ong:

  • mật ong là đường → không hợp đa số người tiểu đường.

• Dạng ngâm rượu có đường / rượu uống nhiều:

  • rượu + đường → không lợi cho tiểu đường.

---

2. Liều gợi ý – luôn bắt đầu từ thấp

Gợi ý chung:

• 1g bột/ngày (nửa thìa cà phê nhỏ) trong 5–7 ngày đầu

• Nếu:

  • không có biểu hiện lạ (choáng, đau đầu tăng, mất ngủ, chảy máu bất thường…)
    → tăng lên 3-5g/ngày

Với người tiểu đường:

• Đa số chỉ cần 2-3g/ngày là đủ

• Hiếm khi cần đến 5g/ngày, nhất là khi có bệnh nền tim mạch.

Cách uống:

• sáng hoặc trưa

• Không uống gần tối, dễ gây mất ngủ

Xem thêm:Liều dùng tam thất cho từng đối tượng

---

3. Cách pha cho “hiền bụng”

Người tiểu đường thường:

• kèm dạ dày nhẹ hoặc rối loạn tiêu hóa

Cách pha:

• Pha bột tam thất với nước ấm, uống sau ăn

• Hoặc:

  • trộn vào cháo nóng (cháo gà, cháo thịt, cháo yến mạch…)

  • ăn cùng, như một phần của bữa ăn

Tránh:

• uống lúc đói

• uống chung với nước ngọt, nước trái cây nhiều đường.

Chi tiết : Tam thất bắc có tốt do dạ dày không

---

Người tiểu đường có được dùng tam thất Bắc ngâm mật ong không?

Đây là câu hỏi nhiều người tiếc:

• “Em lỡ ngâm hũ tam thất mật ong rồi, giờ tiểu đường thì có uống được không?”

Câu trả lời trung thực:

• Đa số người tiểu đường không nên dùng tam thất ngâm mật ong như một thói quen hằng ngày, vì:

  • mật ong là đường → ảnh hưởng trực tiếp đến đường huyết.

Trừ khi:

• tiểu đường rất nhẹ, kiểm soát tốt,

• được bác sĩ cho phép dùng lượng nhỏ mật ong mỗi ngày,

• và bác:

  • kiểm soát cực kỳ kỹ khẩu phần đường còn lại trong ngày

thì có thể:

• dùng rất ít, kiểu:

  • 1/2 thìa cà phê nhỏ

  • pha loãng rất nhiều nước

Nhưng nói thẳng:

• Với người tiểu đường, tôi ưu tiên bột – nước sắc hơn rất nhiều so với mật ong.

Xem thêm: Tam thất bắc ngâm mật ong 

---

Những sai lầm hay gặp khi người tiểu đường uống tam thất Bắc

Tôi gom lại vài lỗi “chết người” để bác tránh:

1) Bỏ thuốc tiểu đường, chỉ uống tam thất

Đây là sai lầm nguy hiểm nhất.

• Thuốc tiểu đường:

  • hạ đường

  • bảo vệ thận, mạch máu… theo phác đồ.

• Tam thất Bắc:

  • không hạ đường trực tiếp

  • chỉ hỗ trợ tuần hoàn, khí huyết.

Bỏ hẳn thuốc, chỉ uống tam thất = tự bỏ hàng rào bảo vệ,không nên

---

2) Dùng tam thất Bắc liều cao, trong khi đang uống nhiều thuốc tim mạch, chống đông

Không hỏi bác sĩ, tự “cộng” dược liệu hoạt huyết thêm vào:

• dễ làm “méo” bức tranh chung về đông máu – mạch máu.

---

3) Tiểu đường mà vẫn dùng tam thất ngâm mật ong rừng như người bình thường

• Mỗi thìa mật ong = thêm một lượng đường đáng kể.

• Uống 2–3 thìa/ngày → đường máu khó mà đẹp được.

---

4) Tiểu đường, mỡ máu cao, gan nhiễm mỡ… mà vẫn dùng rượu tam thất mỗi tối

• Rượu làm:

  • tăng gánh nặng gan

  • rối loạn thêm chuyển hóa

• Rượu tam thất về bản chất vẫn là rượu, không phải “nước thần”.

Chi tiết: Tam thất bắc ngâm rượu

---

5) Không theo dõi đường huyết khi thêm tam thất vào phác đồ

Thêm tam thất, chỉnh ăn uống, tập luyện… mà không ghi chép lại đường huyết, thì:

• bác sĩ không biết chuyện gì đang xảy ra

• rất khó điều chỉnh thuốc cho hợp.

---

Kết – Người tiểu đường và tam thất Bắc: nên coi là “bạn đồng hành”, không phải “cứu tinh thay thế”

Tôi tóm cho bác dễ nhớ:

• Tam thất Bắc không làm tăng đường huyết theo kiểu “đường vào là tăng”, nhưng:

  • người tiểu đường thường có bức tranh bệnh rất phức tạp

  • tim mạch, thận, mạch máu, thần kinh… đều liên quan.

• Với người tiểu đường chưa biến chứng nặng, kiểm soát tương đối:

  • Tam thất Bắc 6 năm tuổi, dùng liều thấp–vừa, dạng bột hoặc nước sắc, uống sau ăn, có thể:

    • hỗ trợ tuần hoàn

    • giảm tê bì, lạnh chân tay

    • tăng sức bền

    • dưỡng mạch máu đường dài.

• Với người tiểu đường có biến chứng tim mạch, thận nặng, mới can thiệp mạch:

  • Không tự ý dùng tam thất Bắc

  • Chỉ dùng nếu bác sĩ điều trị hiểu và đồng ý.

• Tuyệt đối:

  • không bỏ thuốc tiểu đường

  • không dùng tam thất ngâm mật ong, rượu ngọt như người bình thường.

Dùng đúng, tam thất Bắc là một người bạn tốt trong hành trình sống chung với tiểu đường.
Dùng sai, thì kể cả bác uống loại tam thất Bắc 6 năm tuổi tốt nhất, nó cũng chỉ là một phép thử… sự may rủi của mạch máu mà thôi.